Wat betekent het om anatomie te onderwijzen in het snel veranderende medische veld van vandaag?
Als anatoom bij het Amsterdam UMC stel ik mezelf deze vraag vaak, vooral wanneer ik ’s ochtends vroeg de snijzaal voorbereid. De scalpels liggen klaar, de tafels zijn nog stil, maar zullen binnenkort gevuld worden met de stemmen van studenten, hun nieuwsgierigheid en de onmiskenbare spanning die gepaard gaat met de eerste ontmoeting met het menselijk lichaam.
Ik ben Yourik, een Belgische anatoom die, net als velen, op de schouders van reuzen staat. Een van hen is Andreas Vesalius, de revolutionaire Belgische arts uit de 16e eeuw die verder durfde te kijken dan dogma’s en letterlijk de waarheid blootlegde. Zijn moed om gevestigde kennis in twijfel te trekken, inspireert mij nog steeds. Met deze reflectie wil ik laten zien hoe het anatomieonderwijs is geëvolueerd, hoe tools zoals Enatom helpen dit tot leven te brengen, en waarom het aanwakkeren van nieuwsgierigheid misschien wel ons grootste onderwijsinstrument is.
Van uit het hoofd leren naar toepassen
Toen ik net begon met lesgeven, werd anatomie vaak gereduceerd tot puur stampwerk: lijsten van spieren, zenuwen en vaten, losgekoppeld van de realiteit van de patiëntenzorg. Maar dat is aan het veranderen.
Tegenwoordig wordt anatomie niet langer in isolatie onderwezen. Het wordt vanaf het begin geïntegreerd in klinische casussen. Ik stel mijn studenten vragen als: “Hoe zou deze humerusfractuur de handfunctie beïnvloeden?” of “Waarom zou een chirurg geven om deze kleine anatomische variatie?” Het doel is niet alleen om namen te leren, maar om de functie en relevantie te begrijpen.
Enatom: Anatomie verbinden met de praktijk
om deze verschuiving te ondersteunen, gebruik ik Enatom, een slim dissectieplatform dat geannoteerde 3D-modellen, VR-content en 2D-beelden combineert. Het helpt studenten om op verkenning te gaan voordat ze de snijzaal betreden. Op deze manier wordt de tijd in de les interactiever en ligt de focus op het toepassen van kennis, in plaats van het voor de allereerste keer ontdekken ervan.
Een functie die studenten bijzonder waarderen, is de real-time chatondersteuning, waarmee ze structuren en concepten kunnen controleren terwijl ze werken. Het is alsof er constant een mini-anatoom stand-by staat.
Nieuwsgierigheid eerst
Anatomie gaat voor mij niet over memoriseren, het gaat over nieuwsgierigheid. Ik weet dat een les geslaagd is wanneer studenten diepere vragen beginnen te stellen: “Zou deze zenuwvariatie symptomen bij sommige patiënten kunnen verklaren?” “Wat gebeurt er als deze structuur faalt?”
Een student merkte onlangs een zeldzaam verloop van de nervus ischiadicus op. Die ene observatie leidde tot een rijke discussie over klinische symptomen die op een scan niet zichtbaar zouden zijn. Dat is wat anatomie kan doen: het slaat de brug tussen tekstboekkennis en de onzekerheid van de praktijk.
De erfenis van Vesalius voortzetten
Vesalius leerde ons dat echt begrip begint bij de bron: het lichaam zelf. Mijn rol is om, eeuwen later, die traditie levend te houden door moderne hulpmiddelen te gebruiken die studenten helpen om anatomie niet alleen te kennen, maar echt te begrijpen waarom het ertoe doet in de geneeskunde.
Laten we dieper blijven kijken.
